عبدالرحیم شلبی، سفیر پیشین و معاون سابق وزیر امور خارجه مصر
به گزارش روز نو به نقل از نشریه «ریسپانسیبل استیتکرفت» تحول ژئوپلیتیکی عمیقی در دستگاه تصمیمگیری نظامی آمریکا در حال رقم خوردن است. گزارشهای رسانههای آمریکایی از جمله واشنگتنپست حاکی از آن است که پنتاگون بررسی گزینههای کاهش تمرکز نظامی در حوزه خلیج فارس را روی میز دارد.
بر اساس این طرحها، بخشی از تجهیزات، مراکز فرماندهی و داراییهای هوایی به سمت غرب منطقه یعنی اردن، اسرائیل و نوار ساحلی دریای سرخ در عربستان سعودی منتقل خواهد شد. در الگوی جدید استقرار، پایگاههای بزرگ و متمرکز جای خود را به مواضع پراکندهتر، متحرکتر و مستحکمتر میدهند.
پنتاگون خسارات واردشده به پایگاههای آمریکا در خلیج فارس بر اثر حملات مستقیم ایران را فرصتی کمسابقه برای بازنگری در آرایش نیروهای خود میداند؛ بهجای آنکه صرفاً همان زیرساختهای آسیبدیده را بازسازی کند.
بازطراحی حضور واشنگتن در منطقه
پس از شش ماه جنگ با ایران، این تحولات نشان میدهد که واشنگتن در حال بررسی تغییر قابلتوجهی در شیوه استقرار نیروهای خود در خاورمیانه است؛ تغییری که نقش بیشتری برای خود کشورهای منطقه در تأمین امنیتشان در نظر میگیرد.
ایجاد مقرهای عملیاتی کوچکتر و پراکنده پاسخی به آسیبپذیریهای ناشی از سامانههای پهپادی و موشکی به شمار میآید.
در این میان، یک بعد دیپلماتیک قابلتأمل نیز وجود دارد؛ کاهش تمرکز تسلیحاتی آمریکا در آبهای خلیج فارس همواره از مطالبات اعلامی تهران برای کاستن از سطح تنشها بوده است؛ بنابراین بازآرایی پایگاهها میتواند بدون اعطای امتیاز راهبردی ویژه، به عنوان کارتی برای تنظیم روابط دیپلماتیک و کاهش اصطکاک با تهران عمل کند.
از این رو، کاخ سفید میکوشد با یک تیر چند نشان بزند: بخشی از هزینههای امنیتی را به بازیگران محلی بسپارد، آسیبپذیری یگانهای خود را به حداقل برساند و کانالهای دیپلماسی منطقهای را فعال نگه دارد.
بازنگری در ردپای نظامی و تعیین اولویتهای کاخ سفید
هنوز تصمیم قطعی درباره اجرای کامل این بازاستقرار اتخاذ نشده است. مقامهای ارشد وزارت دفاع ایالات متحده در گفتوگو با رسانهها تأکید کردهاند که این سناریوها صرفاً «برنامهریزی محتاطانه ستادی» بوده و هنوز به عنوان دستور اجرایی تخلیه پایگاهها ابلاغ نشده است.
هرگونه دگرگونی بنیادین در سطح حضور میدانی، منوط به تصمیم مستقیم دونالد ترامپ و پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده خواهد بود.
این سیاست با راهبرد اعلامی دونالد ترامپ نیز همخوانی دارد. ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: «هدف شماره یک و همیشگی ما این است که ایران نتواند سلاح هستهای داشته باشد.»
این راهبرد کاخ سفید نسبت به تغییر ساختار سیاسی یا حضور نظامی گسترده و پرهزینه در تنگه هرمز، منابع کمتری میطلبد.
